السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

96

تفسير الميزان ( فارسي )

دسته ديگر آياتى است كه دستور مىدهد با عموم كفار چه مشرك و چه اهل كتاب قتال كنيد ، مانند آيه : « قاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ ، وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً » « 1 » . و چكيده سخن اين شد كه قرآن كريم خاطرنشان مىسازد كه اسلام و دين توحيد اساس و ريشه اش فطرت است ، و به همين جهت مىتواند انسانيت را در زندگيش به صلاح بكشاند : « فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّه الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّه ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ » « 2 » و به همين دليل اقامه دين و نگهدارى آن مهمترين حقوق قانونى انسانى است ، هم چنان كه در جاى ديگر فرمود : « شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِه نُوحاً ، وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَما وَصَّيْنا بِه إِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيه » « 3 » . قرآن آن گاه حكم مىكند به اينكه دفاع از اين حق فطرى و مشروع ، حقى ديگر است كه آن نيز فطرى است : « وَلَوْ لا دَفْعُ اللَّه النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَواتٌ وَمَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّه كَثِيراً وَلَيَنْصُرَنَّ اللَّه مَنْ يَنْصُرُه إِنَّ اللَّه لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ » . « 4 » به حكم اين آيه قائم ماندن دين توحيد به روى پاى خود ، و زنده ماندن ياد خدا در زمين ، منوط به اين است كه خدا به دست مؤمنين دشمنان خود را دفع كند ، نظير اين آيه شريفه آيه : « وَلَوْ لا دَفْعُ اللَّه النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الأَرْضُ » « 5 » . و نيز در ضمن آيات قتال در سوره انفال اين جمله را آورده كه : « لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَيُبْطِلَ الْباطِلَ ، وَلَوْ كَرِه الْمُجْرِمُونَ » « 6 » و آن گاه بعد از چند آيه مىفرمايد :

--> ( 1 ) با كفارى كه در همسايگى شما قرار دارند قتال كنيد ، و بايد كه زهر چشم از ايشان بگيريد . « سوره توبه آيه 123 » ( 2 ) به سوى دين روى آر كه حنيف و بر طبق فطرت خدا است فطرتى كه مردم راى بر آن اساس آفريد و در خلقت خدا دگرگونگى نيست اين است دين استوار ليكن بيشتر مردم نمىدانند . « سوره روم آيه 30 » ( 3 ) از دين همان راى براى شما تشريع كرده كه به نوح توصيه فرمود ، و آنچه به تو وحى و به ابراهيم و موسى و عيسى توصيه كرديم اين بود كه دين راى به پا داريد ، و در آن متفرق و پراكنده نشويد . « سوره شورا آيه 13 » ( 4 ) و اگر نبود كه خداى تعالى بعضى از مردم راى به دست بعضى ديگر دفع كند ، قطعا كليساها و كنيسه ها و مساجد كه در آنها ياد خدا بسيار مىشود ويران مىشد و ليكن خداى تعالى هر كه راى كه ياريش كند به يقين يارى مىكند ، كه خدا به يقين قوى و عزيز است . « سوره حج آيه 40 » ( 5 ) اگر نبود خدا بعضى از مردم راى به دست بعضى ديگر دفع مىكند زمين فاسد مىشد . « سوره بقره آيه 251 » . ( 6 ) تا خدا حق راى محقق و باطل راى نابود كند ، هر چند كه مجرمين كراهت داشته باشند « سوره انفال آيه 8 »